PREVOZ PUTNIKA DO SOMBORA

PREVOZ PUTNIKA DO SOMBORA

Uz ime grada Sombora stoji epitet najzelenijeg grada u zemlji, čime se žitelji Sombora veoma ponose.Grad se ponosi svojim stablima bođoša, lipe, kestene, platana, tise, a ima i ginko, tulipanovac, sekvoju smeštenim u drvoredima, četiri parka i dve šumice.

Imenom Sveti Mihailo ili Sentmihalj, preteča današnjeg Sombora zapisana je prvi put krajem XIV veka (1391. godine), kada se ovaj posed nalazio u vlasništvu vlastelinske porodice Cobor, koja se, najranije, pominje 1334. g. u susednom naselju Janoši. Početkom XV veka, imenu naselja Sentmihalj dodato je i prezime ovdašnje vlastelinske porodice Cobor, koja će se, tokom XV veka, značajno uzdići i postati jedna od najuticajnijih ugarskih plemićkih porodica. Coborsentmihalj je postao rezidencijalno središte porodice Cobor, a uz njihovu plemićku kuriju, u naselju je postojala i crkva. Sentmihaljski Cobori ovde će, do 1476. godine, podići tvrđavu i kaštel, načinjene od drveta i kamena, a 1479/80. i dominansku crkvu sa manastirom, što je njihovo naselje znatnije uzdiglo iz njegovog ruralnog okruženja. Početkom XVI veka Coborsentmihalj je, zahvaljujući visokom položaju svojih posednika, neko vreme predstavljao i administrativno središte Bodroške županije.     

 
Dokaz i potvrda o ubrzanom razvoju Cobor-Sent-Mihalja je bila tvrđava koja je izgrađena 1478. godine za odbranu od sve agresivnijih naleta Turaka na južne granice Ugarske. Utvrđenje nije bilo dovoljno jako da zaustavi osvajanje naseobine koja će 1541. godine biti priključena Osmanlijskom carstvu. U turskim defterima se naseobina prvi put pominje pod imenom Sombor 1543. godine. Do promene imena naselja došlo je kada se Ugari pred Turcima povlače na sever, a srpski pravoslavni živalj koji je živeo ovde ostaje i prilagođava ugarski naziv Cobor svom jeziku u naziv Sombor. Ovo ime Turci prihvataju i preuzimaju (poznato je da Turci bez preke potrebe nisu menjali zatečene nazive naseobine koje su osvojili).

Nakon 146 teških godina pod Turcima, Somborci sa oduševljenjem dočekuju Austijske regimente koje ulaze u Sombor 1687. godine i oslobađaju ga, a Sombor ulazi u sastav Austrijske carevine.

Tursko stanovništvo odlazi sa svojom vojskom, a ukupan broj žitelja varoši povećava se iste godine doseljavanjem 5.000 Bunjevaca i 1690. godine doseljavanjem Srba pod vođstvom Arsenija III Čarnojevića.

Sombor postaje graničarski grad, a somborski vojnici učestvuju u bitkama protiv Turaka na strani Austijske monarhije. Za vojni šanac Sombor je proglašen 1702. godine, a 1717. godine za vojničku varoš. Međutim, 1741. godine ukidaju se vojničke varoši, a Somborci svesni šta time gube kreću u protiv akciju i 1745. godine okupljaju se na dogovor da kroz borbu za elibertaciju očuvaju dotadašnje privilegije.
Upornošću somborskih izaslanika u Beču, potpisivanjem dokumenta o načinu izbora varoških organa (Alternativa) i uplaćivanjem 150.000 zlatnih rajnskih forinti u carsku blagajnu, stečeni su uslovi da carica Marija Terezija 1749. godine potpiše povelju kojom se Sombor uzdiže u rang slobodnih i kraljevskih gradova.

Elibertacijom Sombor stupa na prag građanskog društva i počinje ubrzani razvoj. Gradi se pravoslavna crkva Svetog Đorđa 1759-1761, otvara se gramatikalna škola 1759. koja prerasta u Latinsku školu 1763, gradi se katolička crkva Presvetog Trojstva 1752-1763, počinje izgradnja Gradske kuće 1749-1842, izgrađena je kapela Svetog Ivana Nepomuka 1751, Grašalkovićeva palata 1763, 1766. godine ustanovljena je Služba prve pomoći i otvorena prva apoteka u gradu, gradi se Krušperova palata 1771, podiže se spomenik Presvetom Trojstvu 1774, osniva se Mrazovićeva Norma 1778, gradi se crkva Svetog Jovana Preteče 1790. godine…

Veliki podsticaj za napredak Sombor je dobio 1786. godine kada postaje stalno sedište Bačko- bodroške županije (verska i upravno-administrativna teritirijalna jedinica ugarske vlasti) u čijem sastavu su bili Subotica i Novi Sad. Sombor 1789. dobija prvu poštu, 1802. otvaren je Veliki bački kanal, 1808. završen je prednji deo zgrade Županije za potrebe županijske administracije, a konačan izgled zgrada dobija 1882. godine. Sombor svoj razvoj temelji na primarnoj poljoprivrednoj proizvodnji, zanatstvu, trgovini, administraciji, obrazovanju, a zapostavlja se industrija.

Sombor postaje značajno kulturno sedište. Osniva se Mađarska čitaonica 1844, a Srpska čitaonica 1845. godine. Otvara se prva štamparija 1850. godine. Osnovana je Gradska biblioteka 1859. godine. Pokreću se prvi listovi na mađarskom i srpskom jeziku. Osniva se Srpsko pevačko društvo 1870. godine. Gradi se zgrada Pozorišta i zgrada Srpske čitaonice 1882. Naredne godine izgrađena je zgrada Mađarske čitaonice i osnovano je Istorijsko društvo Bačko-bodroške županije. Prvo zabavište otvoreno je 1865, Gimnazija na mađarskom jeziku 1872., a Tgovačka škola 1888. godine. Somborsko sportsko udruženje osnovano je 1887 godine. Prva Somborska štedionica otvorena je 1868. godine. Sombor je 1867. željeznicom povezan sa svetom, a kod željezničke stanice 1871. godine zasnovan je prvi somborski park. Arhitektura javnih građevina i privatnih zgrada bogatih vlasnika koji su pratili stilske trendove doprinose lepoti grada.

Kao posledica nerazvijene industrije pred početak, a posebno nakon završetka I svetskog rata počinju da se primećuju znaci stagnacije. Nakon formiranja banovina 1929. godine, iz Sombora se centar sa svim značajnijim ustanovama seli u Novi Sad. Somboru moć i ugled opadaju ubrzano jer je ostao na periferiji glavnih puteva i političkog odlučivanja.

Nakon II svetskog rata dolazi do novih demografskih prmena doseljavanjem uglavnom Srba iz Hrvatske. Sombor dobija ulogu sirovinske baze za okolnu privredu, a tek 70-tih godina se grade industijski kapaciteti.

http://www.visitsombor.org/index.php

 

 


Vesti

Arhiva vesti

Translate »